Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. İsgnedir’de yer alan hiçbir içerik, bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.
Gıda zehirlenmesi, her yıl yaklaşık 48 milyon kişinin hasta olmasına ve yaklaşık 3000 kişinin ölümüne neden olmaktadır. (Kaynak) Yedikleriniz sağlıklı gıdalar olsa bile istenmeyen mikroorganizmalar nedeniyle hasta olabilirsiniz.
Gıda kaynaklı hastalıklar oldukça yaygındır. Her yıl hasta olan 48 milyon insandan yaklaşık 128.000’i hastanede tedavi edilmek zorunda kalmaktadır.
Gıda kaynaklı hastalıklara genellikle gıda zehirlenmesi denir, ancak bu hastalıklar çoğu zaman bakteri, virüs veya parazitlerden kaynaklanır. Bu nedenle gıda zehirlenmelerini önlemek için gıdalara bu tür gıda zehirlenmesine yol açan bakterilerin bulaşması önlenmelidir.
Besin zehirlenmeleri, halk sağlığını yakından ilgilendiren ve özellikle yaz aylarında artan, yaygın hastalık türleri arasındadır. Çoğunlukla hafif seyirli ve kısa süreli hastalıklar olmalarına karşın, zehirlenmeye yol açan besinle ve kişiyle ilişkili bazı faktörler; hastalığın zaman zaman daha ağır seyretmesine hatta ölümcül olmasına yol açabilir.
Gıda Zehirlenmesine Neden Olan Bakteri Türleri
- Escherichia coli
- Staphylococcus Aureus
- Salmonella
- Botulinum
- Kampilobakter
- Vibrio cholerae
- Listeria Monocytogenes
- Shigella
Bakterilerin neden olduğu gıda kaynaklı hastalıkların belirtileri sindirim sistemi şikayetlerini içerir ve genellikle kontamine yani bakterilerin bulaştığı yiyecekleri yedikten birkaç saat sonra başlar.
Ancak belirtilerin başlaması birkaç gün kadar sürebilir. Bu da hangi yiyeceğin hastalığa neden olduğunu kesin olarak belirlemeyi zorlaştırır.
Gıda Zehirlenmesi Belirtileri Nelerdir?
Gıda zehirlenmeleri en yaygın olarak aşağıdaki belirtileri gösterirler.
- Karın ağrısı
- İshal
- Ateş
- Mide bulantısı
- Kusma
- Baş ağrısı
- Güçsüzlük
- Dehidrasyon
Gıda zehirlenmesi belirtileri, gıda zehirlenmesine neden olan bakteri türüne göre farklı sürelerde ortaya çıkar. Bazı zehirlenme tiplerinde belirtiler 30 dakika ila bir saat içinde görülürken, çoğunda belirtiler 12-48 saat içinde meydana gelir.
Gıda zehirlenmeleri genellikle 1-3 gün sürer ancak bakterinin türüne, enfeksiyonun şiddetine ve genel sağlık durumunuza bağlı olarak bir haftaya kadar devam edebilir. Çoğu hasta bir hafta içinde tamamen iyileşir.
Ancak hasta kişilerin diğer sağlık durumları ile birleştiğinde gıda zehirlenmeleri ölüme varan sonuçlar ortaya çıkarabilir.
Gıda Zehirlenmesi Nedenleri Nelerdir?
Gıda zehirlenmesinin temel nedeni tüketilen gıdaların bakteriler ile kirlenmiş olması veya bakteri üremesine uygun koşullarda bulunmasıdır.
Her bakterinin üreme ve bulaşma yolları farklıdır. Bakteriler kendi başlarına hareket edemezler ancak temas ve bakteri içeren sıvı veya katı maddelerin tüketilmesiyle vücuda girebilirler.
En yaygın gıda zehirlenmesi nedenleri;
- İyi pişmemiş et ve balık ürünleri.
- Kirli sular.
- Pişmiş gıdaların uzun süre oda sıcaklığında beklemesi.
- Kişisel hijyene dikkat etmemek.
- Çiğ veya pastörize edilmemiş süt.
- Çiğ yumurta.
- Bozuk gıdalar.
- Sebze ve meyveleri iyi yıkamadan yemek.
Bu gıda zehirlenmesi nedenleri en yaygın olanları olup bakteri ile temas edilen veya gıda zehirlenmesine neden olan bakteri türlerinin üreyebileceği her türlü ortamda gıda zehirlenmesi riski bulunur.
Gıda Zehirlenmesi Önleme ve Korunma Yolları
Gıda zehirlenmesi olaylarını önlemek temel hijyen kurallarına uyulması halinde hiç zor değildir. Özellikle kişisel hijyen, gıda hijyeni ve lavabo-tuvalet hijyeni son derece önemlidir.
Süt ve süt ürünleri birçok bakterinin üremesi için elverişli ortamlardır. Bu nedenle sokakta satılan açık sütleri veya pastörize edilmemiş, soğuk zincirde olmayan sütleri kullanmayın.
Escherichia coli gibi bakteriler insanlara su yolu ile bulaşır. Kullanılan suların mutlaka klor ile dezenfekte edilmesi gerekir. Dezenfekte edilmemiş suların içilmesi, lavabolarda kullanılması, sebze meyve yıkanması bakterinin bulaşmasına yol açar.
Gıdalar için 5-64 derece arası sıcaklık riskli sıcaklık aralığıdır. Gıdaların 5 derecenin altındaki sıcaklıklarda muhafaza edip 64 derecenin üstündeki sıcaklıklarda pişirin.
Dondurulmuş gıdaları buzdolabı sıcaklığında, orijinal ambalajında akan su altında veya mikrodalga fırında çözdürün. Çözdürdüğünüz gıdaları tekrar dondurmayın.
Et ve et ürünlerini güvenilir yerlerden satın alın.
Kırık, çatlak ve dışı hayvan dışkısı ile kirlenmiş yumurta tüketmeyin. Ayrıca yumurtayı sadece kullanmadan hemen önce yıkayın.
Çiğ ve pişmiş etleri hazırlarken farklı bıçak ve doğrama tahtası kullanın. Pişirirken farklı maşa ile tutun.
Çiğ et ürünleri ile pişmiş gıdaların birbirine temas etmesine engel olun.
Tahıl, kurubaklagil gibi kuru gıdaları asla nemli ve sıcak bir ortamda
saklamayın.
Sebze ve meyveleri bol akan su altında iyice yıkayın.
Tuvalet sonrasında ellerinizi sabunlu suyla yıkayın.
Gıda Zehirlenmesi Risk Grupları
Besin kaynaklı hastalığa herkes yakalanabilir, ancak bazı kişiler daha duyarlıdır. Bunlar bebekler, çocuklar, gebeler, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerdir.
Ne Zaman Doktora Görünmeliyim ?
Gıda zehirlenmeleri genellikle 1-3 gün sürer ve kendiliğinden geçer. Ancak aşağıdaki durumlarda en yakın sağlık kuruluşuna gitmeniz gerekir.
- Kanlı ishal varsa,
- İshal ile birlikte boyun sertliği, şiddetli baş ağrısı veya ateş varsa,
- Zehirlenme belirtileriniz iki günden fazla devam ediyorsa.
Bu içerik İsgnedir.com yazarı tarafından oluşturulmuştur. İsgnedir.com`un belirtmiş olduğu “İçerik Kullanım İzinleri”ne bağlı kalmak kaydıyla kullanabilirsiniz.