Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. İsgnedir’de yer alan hiçbir içerik, bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.
Salmonella, Enterobacteriaceae familyasında yer alan ve yaklaşık 2000 alt tipi bulunan bir bakteri türüdür. Tüm alt türler de genel olarak salmonella olarak ifade edilir.
Salmonella bakterileri salmonelloz adı verilen bağırsak yolu enfeksiyonuna neden olurlar. Ayrıca salmonella bakterilerinin alt türü olan Salmonella typhi ve Salmonella paratyphi bakterileri insanlarda tifo ve paratifo hastalıklarına yol açar.
Salmonella bakterileri genel olarak hayvan veya insan atıkları ile kontamine olmuş gıdalar veya bakterileri taşıyan hayvanlarla temas sonucu bulaşır.
Hastalık genellikle birkaç gün içinde sadece destekleyici tedavi ile etkisini yitirmektedir. Ancak özellikle yüksek riskli yaş gruplarında ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde farklı etkiler görülebilir.
Salmonelloz Hastalığı Belirtileri
Salmonella bakterisine maruz kalma sonucunda meydana gelen salmonelloz hastalığı aşağıdaki belirtileri gösterir.
- İshal
- Ateş
- Karın Ağrısı
- Kusma (bazen)
Salmonella bakterisine maruz kalındığından bu belirtiler genellikle bakterilere maruz kaldıktan sonra 6 ila 48 saat arasında ortaya çıkar. Belirtiler genellikle 4-7 gün sürer ve tedavi olmadan kendi kendine düzelir.
Sulu ishal, bu hastalığın başlıca belirtisidir ve genellikle aniden ortaya çıkar. Bazen ishal kanlı olabilir veya dışkıda mukus olabilir.
Ateş neredeyse her zaman görülür ve titremeye neden olabilir. Karın ağrısı ve karın krampları ise sıklıkla hissedilir derecede görülür.
Daha az sıklıkta ancak yine de yaygın semptomlar arasında bulantı, kusma, iştah kaybı ve baş ağrısı bulunur. Sulu ishal nedeniyle su kaybını karşılayacak kadar su içmezseniz, daha fazla dehidrasyon belirtisine yol açabilir.
Salmonella belirtileri; çocuklar, yaşlılar veya çeşitli nedenler veya tedaviler nedeniyle bağışıklık sistemini zayıflayan kişilerde daha şiddetli olabilir.
Nadiren, salmonelloz geçiren insanlar reaktif artrit meydana gelebilir. Reaktif artrit belirtileri eklemlerde ağrı, ağrılı idrara çıkma ve gözlerde tahriş içerir.
Bu belirtileri görmeniz halinde en yakın sağlık kuruluşuna başvurmanızda fayda vardır.
Salmonella Nasıl Bulaşır?
Salmonella hastalığına, hayvan dışkısında bulunan salmonella bakterileri ve salmonellozlu kişilerin dışkısı neden olur. Çoğu insan gıda kaynaklı salmonella enfeksiyonunu çiğ veya az pişmiş kümes hayvanları veya et ile ilişkilendirir, ancak bakteriler pişirilmemiş veya düzgün yıkanmamış meyve ve sebzelerde de bulunabilir.
Başlıca salmonella bulaşma yolları;
- Kaynağı bilinmeyen, bakteri bulaşmış veya kirli sular,
- İnsan ve hayvan atıklarının kaynak sularına karışması,
- Salmonella taşıyan ve iyi pişirilmemiş et, yumurta, süt ve süt ürünleri gibi gıdalar,
- Pastörize edilmemiş süt veya meyve suyu, peynir,
- Kontamine (kirli) çiğ sebze ve meyve, baharat ve çerezler,
- Hasta kümes hayvanları ile temas etmek,
- Özellikle yılan, kaplumbağa, kertenkele gibi sürüngenler, kurbağalar, kuşlar ve civciv gibi hayvanlar ile temas,
- Bakteri hasta insanlardan diğer insanlara da bulaşabilir.
Salmonella bakterileri, çiftlik hayvanları ve evcil hayvanlar da dahil olmak üzere birçok hayvanın dışkısında bulunabilir. Sürüngenler, amfibiler ve kuşlar salmonella taşıma olasılığı en yüksek olan evcil hayvanlardır. Bu hayvanlarla, barındıkları alanlarla ve yiyecekleriyle temas etmek enfeksiyonu yayabilir.
Çiftlik hayvanlarının dışkıları tarımda gübre olarak kullanılmaktadır. Bu şekilde gübrelenmiş topraklarda yapılan sulama sonucunda kaynak sularına karışma yoluyla salmonella bakterisi ile temas kurulabilir.
Tavsiye Yazı: Bahçe İşlerinde İş Güvenliği
Salmonella Tedavisi Nasıldır?
Hastalığın tedavisi etkene yönelik olarak hekim tarafında uygun antibiyotik ve destek tedavisi ile yapılmaktadır.
Hastalık belirtisi gösteren kişilerin derhal hekime başvurmaları gerekmektedir.
Hamile ve emziren kişilerin hasta olması durumunda derhal hekime başvurmaları, hekim onayı olmadıkça ilaç almamaları gerekmektedir.
Salmonella Hastalığından Nasıl Korunuruz?
Salmonella bakterisi suların iyi klorlanması, kaynatılması, gıdaların iyi pişirilmesi ve pastörizasyon ile etkisini kaybeder.
Bu nedenle korunma amacıyla;
- Temiz su kullanımı
- Kişisel hijyen
- Güvenilir gıda tüketimi
son derece önemlidir.
Temiz Su Kullanımı
İçme ve kullanma suyu olarak klorlanmış şebeke suyu tercih etmek, salmonella bulaşma riskini çok büyük oranda ortadan kaldıracaktır. Su klorlama işlemi su içindeki zararlı mikroorganizmaları tamamen ortadan kaldırır.
Kaynağı bilinmeyen suları tüketmemeliyiz. Bu tür sular, zorunlu olması halinde 10 dakika kaynattıktan sonra içme suyu olarak kullanılmalıdır.
Kişisel Hijyen
Kişisel hijyen kurallarına uyum ve el yıkama alışkanlığı, salmonella bakterisi ve birçok diğer bakteri ve virüse karşı et etkili korunma yolları arasındadır.
Eller yemekten önce ve sonra, tuvaletten önce ve sonra mutlaka su ve sabunla yıkanmalıdır.
Tavsiye Yazı: El Nasıl Yıkanır
Sadece dokunma yolu ile de bakterilere maruz kalınabilir. Sürüngenler, kümes hayvanları ve evcil de olsa tüm hayvanlar ile temastan sonra eller mutlaka su ve sabunla yıkanmalıdır.
Güvenilir Gıda Tüketimi
Hayvansal ürünler veya hayvansal ürün içeren tüm gıdaların salmonella bakterisi içerme riski bulunur. Gıda zehirlenmesi olayları çoğunlukla gıdalarda bulunan salmonella bakterilerinin vücutta gösterdiği belirtilerdir.
- Yumurta, et, kabuklu deniz ürünleri iyice pişirilerek tüketilmelidir.
- Doğru şekilde pastörize edilmiş süt tüketilmelidir.
- Çiğ yumurta ile yapılan mayonez vb. soslar kullanmaktan kaçınılmalıdır,
- Çapraz bulaşmayı önlemek için buzdolabında ya da derin dondurucuda çiğ et, tavuk ve deniz ürünleri diğer gıdalardan ayrı bir yerde tutulmalı,
- Mümkünse, mutfakta iki kesme tahtası (çiğ et için ayrı, meyve ve sebze için ayrı bir kesme tahtası) bulundurulmalı, önceden çiğ et için kullanılmış ve temizlenmemiş bir yüzey üzerine pişmiş yiyecek konulmamalıdır
- Dondurulmuş gıdalar çözüldükten hemen sonra pişirmeli ve tüketmeli, tekrar dondurulmamalıdır.
Salmonella Risk Grupları
Salmonella enfeksiyonlarına karşı bebekler, yaşlılar, hamile ve emziren kişiler ve bağışıklık sistemi yetersizliği olan kişilerde risk daha büyük olsa da tüm yaş grupları risk altındadır.
Ayrıca doğrudan hayvan ve insan atıkları ile temas eden meslek grupları salmonella riski yüksek mesleklerdir. Bu meslekler tarım işçileri, geri dönüşüm sektöründe çalışanlar gibi mesleklerdir.
Gıda işleme ile görevli kişiler de salmonella bulaşma riski bulunan kişilerdir.
Kümes hayvanları ve evcil hayvanlarla doğrudan temas etmek zorunda olan kişiler de risk grubundadır.
Salmonella Bakterisine Karşı İş Sağlığı Önlemleri
Salmonella bakterisi ile temas etme riski bulunan işler için öncelikle risk değerlendirmesi yapılarak risklerin dereceleri tespit edilmelidir. Tespit edilen riskler için riski kaynağında ortadan kaldırma prensibine uygun olarak önleme yöntemleri belirlenmelidir.
Örneğin süt ile gıda üretimi yapan bir işyerinde pastörize edilmemiş çiğ süt kullanmak yerine pastörize edilmiş süt kullanmak, hem çalışanlar hem de gırayı tüketenler için salmonella riskini neredeyse ortadan kaldıracak bir önlemdir.
Bununla beraber çalışma ortamında düzenli temizlik ve uygun iş eldiveni kullanılması salmonella bakterisi ile temas riskini azaltacaktır.
Bu içerik İsgnedir.com yazarı tarafından oluşturulmuştur. İsgnedir.com`un belirtmiş olduğu “İçerik Kullanım İzinleri”ne bağlı kalmak kaydıyla kullanabilirsiniz.