İş Eldiveni Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir ?

İş eldiveni belki de en yaygın olarak kullanılan iş güvenliği ekipmanı türüdür. Ancak genellikle iş ayakkabıları veya göz koruyucular kadar önemli görülen bir ekipman değildir.

Tüm dünyada meydana gelen iş kazaları sonucunda en çok yaralanan vücut bölümlerinin başında eller gelir. Yapılan istatistiklere göre el yaralanması ile sonuçlanan kazaların %70’inde çalışanların iş güvenliği eldiveni giymediği görülmüştür. Eldiven giydiği halde eli yaralanan çalışanların ise yetersiz, hasarlı veya işe uygun olmayan tipte iş eldiveni giydiği görülmüştür.

Yani iş yaparken eğer gerekiyorsa iş eldivenleri çok önemlidir. Giyilen iş eldiveninin yapılan işe uygun olması da en az o kadar önemlidir çünkü işe uygun olmayan eldiven giymekle hiç giymemek arasında bir fark yoktur.

İş Eldiveni Çeşitleri ve Standartları Nelerdir ?

İş eldivenleri yeteri kadar önemsenmese de belki de en önemli organlarımızdan biri olan ve günlük yaşantımızı idare etmek için gerekli olan ellerimizi koruyan malzemelerdir. Ancak etkili bir koruma sağlamak için yapılan işe uygun doğru tipte iş eldiveni kullanmak çok önemlidir. Kullanım alanlarına göre iş eldivenleri farklı standartlarla tanımlanmıştır. Eldiven çeşitleri ;

 Mekanik Risklere Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler ; EN 388 : 2016

 Termal Tehlikelere Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler ; EN 407

 Kimyasallara ve Mikroorganizmalara Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler ; EN 374 : 2016

 Radyasyon ve Radyoaktif Kirlenmeye Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler ; EN 421

 Soğuğa Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler ; EN 511 : 1999

 Elektrikçi Eldiveni ; EN 60903

Mekanik Risklere Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler

Aşınma, kesilme, yırtılma, delinme gibi durumlar mekanik riskler olarak tanımlanır. Bu tür riskler bir çok işte mevcut olduğundan tüm iş eldivenleri çeşitli seviyelerde bu tür risklere karşı dayanıklı olmalıdır.

Mekanik risklere karşı koruma sağlayan eldivenler, EN 388 : 2016 standart şartlarını sağlamalıdır. Bu standart, mekanik riskleri 5 farklı harf kodu ile ifade eder. Bu kodların kendi içinde de 0-4 arasında dereceleri vardır. ISO kesilme direnci ise A-F arasında bir değer ile ifade edilir.

a. Aşınmaya karşı direnç
b. Kesilmeye karşı direnç
c. Yırtılmaya karşı direnç
d. Delinmeye karşı direnç
e. ISO Kesilme Direnci

Bir eldivenin EN 388:2016 standardına göre alacağı değerler aşağıdaki tabloda yer alan testlerde gösterdiği performansa göre belirlenir. Örneğin kesilme direnci standart bir bıçağın kaç sefer sürterek eldiven yüzeyinde kesik oluşturduğunu ifade eder. Seviye 3 kesilme direncine sahip bir eldiven test yönteminde kullanılan bıçağın 5 defa sürtmesi sonucunda kesildiğini gösterir.

EN 388:2016 Test Seviyeleri

İş eldiveninin EN 388 standardına uygun olduğu ve mekanik risklerin her birine karşı direnci aşağıdaki şekilde gösterilir ve eldiven üzerinde yer alır.

EN 388:2016 Standardı Eldiven Etiketi

Üzerinde, örnekteki gibi bir etiket olan eldivenin mekanik risklere karşı dirençli olduğu ve aşınmaya karşı 4, kesilmeye karşı 1, yırtılmaya karşı 0, delinmeye karşı ise 1 seviyesinde dayanıklı olduğu anlaşılır.

Termal Tehlikelere Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler

Termal tehlikelere yani sıcağa veya yangına karşı koruma sağlayacak olan iş eldivenleri EN 407 standardına uygun olmalıdır. Bu standart, termal riskleri 6 farklı harf kodu ile ifade eder. Bu kodların kendi içinde de 0-4 arasında dereceleri vardır.

a. Tutuşmaya karşı direnç
b. Temas ısısı direnci
c. Konvektif ısı direnci
d. Radyant ısı direnci
e. Erimiş metalden gelen küçük sıçramalara karşı direnç
f. Erimiş metalden gelen büyük sıçramalara karşı direnç

Termal tehlikelere karşı koruma sağlayan eldivenlerin aynı zamanda EN 388 standardına uygun, aşınma ve yırtılma için en az 1. seviye sağlamlığı da sağlaması gerekir.

EN 407 Standardı Eldiven Etiketi

Tutuşmaya karşı direnç
Ateş kaynağının uzaklaştırılmasının ardından eldivenin yanmaya ve kızışmaya devam ettiği sürenin uzunluğunu ifade eder. 15 saniyelik bir tutuşma süresinin ardından eldivenin dikişlerinin kopmaması gerekir.

Temas ısısı direnci
En az 15 saniye süreyle (100-500 °C) arası sıcaklığa kullanıcının acı hissetmeyeceği şekilde dayanımı ifade eder.

Konvektif ısı direnci
Eldivenin alevden ısı transferini geciktirebildiği sürenin uzunluğunu ifade eder. Tutuşma testinde 3. veya 4. seviye performans elde edildiğinde konvektif ısı direnci seviyesi ölçülebilir.

Radyant ısı direnci
Eldivenin bir radyant ısı kaynağına maruz kalması durumunda ısı transferini geciktirebildiği sürenin uzunluğunu ifade eder. Tutuşma testinde 3. veya 4. seviye performans elde edildiğinde radyant ısı direnci seviyesi ölçülebilir.

Erimiş metalden gelen küçük sıçramalara karşı direnç
Verilen bir seviyeye kadar eldivenin ısınması için gerekli olan erimiş metal damlalarının sayısını ifade eder. Tutuşma testinde 3. veya 4. seviye performans elde edildiğinde erimiş metal direnci seviyesi ölçülebilir.

Erimiş metalden gelen büyük sıçramalara karşı direnç
Eldivenin iç katmanında gerçekleşen bozulmanın veya iğne ucu büyüklüğünde deliklerinin oluşması için gerekli olan erimiş metalin ağırlığını ifade eder. Metal damlacıkları eldiven materyaline yapışıp kalırsa veya numune tutuşursa test başarısız olur.

Kimyasallara ve Mikroorganizmalara Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler

Kimyasal maddelere veya virüs, bakteri gibi mikroorganizmalara karşı koruma sağlama amacıyla üretilen eldivenlerin EN 374:2016 standardına uygun olmaları gereklidir. EN 374 standardı eldivenleri 5 ayrı biçimde sınıflandırır. Bunlar;

EN 374-1: Terimler ve performans kuralları
EN 374-2: Nüfuz Etme Direnci
EN 374-3: Kimyasal Madde Geçirgenliği Direnci
EN 374-4: Kimyasal maddelerle bozunmaya karşı direnç
EN 374-5: Mikro-organizmalara karşı koruma direnci

Tavsiye Yazı:  İş Ayakkabısı Nasıl Olmalıdır ?

EN 374-1: Terimler ve performans kuralları

Standardın EN 374-1 bölümünde 18 tane tehlikeli kimyasal madde listelenmiştir. Bu kimyasal maddeler listesi aşağıdadır.

EN 374-1 standardına göre 3 farklı eldiven tipi vardır. Bunlar Tip A, Tip B ve Tip C olarak sınıflandırılır.

Tip A : Tehlikeli kimyasal madde listesinden en az 6 tanesi için geçirgenlik seviyesi 2 yani 30 dakika üstü olmalıdır.

Tip B : Tehlikeli kimyasal madde listesinden en az 3 tanesi için geçirgenlik seviyesi 2 yani 30 dakika üstü olmalıdır.

Tip C : Tehlikeli kimyasal madde listesinden en az 1 tanesi için geçirgenlik seviyesi 1 yani 10 dakika üstü olmalıdır.

EN 374-2: Nüfuz Etme Direnci

EN 374-2 bölümündeki nüfuz etme terimi, moleküler seviyede olmayan bir kimyasal maddenin eldivenin dikiş ve ek yerlerinden sızma seviyesini ifade eder. Nüfuz etme direnci 3 seviye olarak değerlendirilir.

EN 374-3: Kimyasal Madde Geçirgenliği Direnci

EN 374-3 bölümündeki geçirgenlik terimi, kimyasal maddelerin eldivenin yapıldığı malzeme tarafından tutularak bir süre sonra deriye temas etmesini ifade eder. Kimyasal madde geçirgenliği 6 seviyede değerlendirilir.

Seviye  Geçirgenlik Süresi
Seviye 1 >10 dakika
Seviye 2 >30 dakika
Seviye 3 >60 dakika
Seviye 4 >120 dakika
Seviye 5 >240 dakika
Seviye 6 >240 dakika

EN 374-4: Kimyasal maddelerle bozunmaya karşı direnç

EN 374-4 bölümünde iş eldivenlerinin kimyasal madde ile temas etmesi sonucunda bozunma süresi ifade edilir. Bu süre her kimyasal madde için farklı olacaktır.

EN 374-5: Mikro-organizmalara karşı koruma direnci

Bakteri, virüs gibi mikroorganizmalara karşı koruma direncine sahip eldivenlerin EN 374-5 bölümündeki şartları sağlaması gereklidir.

Yapılan işte kullanılan kimyasal malzeme türüne göre farklı özellikte malzemeden yapılmış eldivenler kullanılmalıdır. Özellikle, PVC ve kauçuktan yapılmış eldivenler, petrol yağları, parafin, asit kostik ve alkalilere karşı dayanıklıdır. Neoplen veya nitril kauçuktan yapılmış eldivenler benzer, tiner gibi çözücülere dayanıklıdır. Aşağıdaki tabloda hangi eldiven hammaddesinin hangi kimyasal grubuna karşı etkili olduğunu görebilirsiniz.

Kimyasal maddelere karşı dirençli eldivenlerin kesilmeye, aşınmaya veya yırtılmaya karşı dayanıklı olmaları gereklidir.

Kimyasal Malzeme Kauçuk Nitril Neoplen PVC PVA Butil
Çözücüler
X X
Ketonlar
X X X X
Asitler
X X X X
Hidrokarbonlar
X X
Sıvı Yağlar
X X X X
Gres Yağları
X X X X
Organik Çözücüler
X X

Radyasyon ve Radyoaktif Kirlenmeye Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler

İyonlaştırıcı radyasyon ve radyoaktif kirlenmeye maruz kalınan işlerde bu tür tehlikelere karşı koruma sağlayan EN 421 : 1994 standardına uygun eldivenler kullanılmalıdır.

Radyoaktif kirlenmeye karşı koruma sağlamak için eldivenin sıvı geçirmez olması ve EN 374-2′de belirtilen nüfuz testini geçmesi gerekir.

Tutma çevrelerinde kullanılan eldivenlerin su buharı geçirgenliğine karşı yüksek direnç göstermesi gerekir.

İyonlaştırıcı radyasyona karşı koruma sağlamak için eldivende kurşun dengesi olarak belirtilen belli bir miktar kurşun olması gerekir. Bu Kurşun Dengesinin her bir eldiven üzerinde işaretlenmelidir.

Soğuğa Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler

-50 dereceye soğuk havada veya bu soğuklukta malzemelere temas ederek çalışırken soğuğa karşı koruma sağlayan iş eldiveni giyilmelidir. Bu tür eldivenler EN 511: 1994 standart şartlarını sağlamalıdır.

Soğuğa karşı koruma, 3 farklı performans seviyesi işaretinin de yer aldığı simge tarafından ifade edilir.

EN 511 : 1999 Standart Simgesi

a. Konvektif soğuğa karşı direnç (0 – 4)
b. Soğuk temas direnci (0 – 4)
c. Su geçirgenliği (0 veya 1)

a. Konvektif soğuğa karşı direnç

Konvektif soğuk yani soğuk havaya karşı eldivenin soğuk direncini ifade eder.

b. Soğuk temas direnci

Soğuk cisimle temas halindeyken soğuk geçirgenlik süresini ifade eder.

c. Su geçirgenliği

Eldivenin soğuk suda geçirgenliğini ifade eder. 1 değeri suyu geçirmediğini gösterir. 0 değeri ise 30 dakika sonra suyu geçirdiğini ifade eder.

Elektrikçi Eldiveni

Yüksek gerilimli elektrikle çalışılan işlerde elektrik yalıtkanlığı yüksek iş eldiveni kullanılmalıdır. Bu tür iş eldivenlerinin EN 60903 standardına uygun olması gereklidir.

Bu standarda göre eldivenler 6 farklı sınıfta değerlendirilir.

Sınıf

Maksimum Çalışma Gerilimi Volt AC

Test Gerilimi Volt AC

Dayanım Gerilimi Volt AC

00

500 V AC

2.500 V AC

5.000 V AC

1.000 V AC

5.000 V AC

10.000 V AC

1

7.500 V AC

10.000 V AC

20.000 V AC

2

17.000 V AC

20.000 V AC

30.000 V AC

3

26.500 V AC

30.000 V AC

40.000 V AC

4

36.000 V AC

40.000 V AC

50.000 V AC

Yalıtkan eldivenler, sık sık kontrol edilmeli ve çatlama, yırtılma, küçük delikler olması durumunda asla kullanılmamalıdır.

İş Eldivenlerinin Önemi

Görüldüğü gibi tüm tehlikelere karşı koruma sağlayan tek tip bir eldiven yoktur. Bu nedenle ihtiyaç duyulan eldiven tipi çok iyi belirlenmelidir.

Ayrıca genel bir hata olarak pahalı eldivenlerin her türlü tehlikeye karşı koruduğu düşünülmektedir. Bazı pahalı iş eldivenleri modern tarzda günlük kullanıma uygun deri iş eldiveni benzeri tasarımla üretilir ancak koruma sağlama konusunda başarısızlardır.

İş eldivenlerinin teknik özelliklerinin yanında yapıldığı malzemeler de kalitesini belirleyen unsurlardandır. Bir iş eldiveni ;

⇒ Çalışanın eline uygun ölçüde olmalıdır,

⇒ Çalışılan nesneyi iyi kavramalıdır,

⇒ Nefes alabilen yapıda olmalıdır,

⇒ Uzun ömürlü ve dayanıklı olmalıdır.

Çok ucuz iş eldivenlerinin bu tür özellikleri taşımadığı da bilinmelidir. İhtiyacınıza uygun eldiven türünü bulduktan sonra eldiven seçimi yaparken mutlaka bu özelliklere de dikkat etmelisiniz.

684 ABONE ARASINA KATILIN

İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulamaları, Örnek Dokümanlar, İSG Dünyasından Yenilikler ve Haberler için E-Posta Grubuna Abone Olabilirsiniz !

Bu yazıyı beğendiyseniz paylaşın, arkadaşlarınızı da bilgilendirin.

Kimler Neler Demiş?

İlk Yorum Yapan Sen Ol !

Bir Yorum Yazın

wpDiscuz