kaymaz zemin
iş güvenliği uzmanlığı

Mobbing Nedir?

Mobbing, tarihin her döneminde çalışma hayatında yer bulan temel psikososyal riskler arasında yer almaktadır. Tanım olarak baktığımızda taciz etme, psikolojik şiddet gösterme, aşağılama, yıldırma, gücü kötüye kullanıp kişiye kasıtlı olarak zarar vermek isteme gibi anlamlara geldiğini görebiliriz.

Mobbing, İngilizce bir terim olmakla beraber Türkçe karşılığı Türk Dil Kurumu tarafından bezdiri olarak belirtilmiştir.

Mobbing veya bezdiri ile ifade edilen durum; psikolojik terör, psikolojik şiddet, duygusal taciz, yıldırma, kabadayılık, rahatsızlık vermek, baskı kurma anlamlarına gelir.

İşyerinde mobbing kavramı ilk defa psikolog Dr. Heinz Leymann (d. 1932-ö. 1999) tarafından ele alınmış ve “bir ya da daha fazla kişinin, diğerine yaptığı düşmanca ve ahlak dışı iletişim şeklindeki psikolojik terör” olarak tanımlanmıştır.

Mobbing eylemi, fiziksel bir saldırı içermeyip tamamen duygusal yolla yapılan bir eylemdir.

İş Yerinde Mobbing Nedir?

Heinz Leymann’a göre işyerinde mobbing, düzenli, tekrar eden ve kasıtlı olan, çalışanın onurunu zedeleyici bir psikolojik terör davranışı olarak tanımlanıyor.

Mobbing günlük hayatta da karşımıza çıksa da genellikle işyerinde meydana geldiğinde çözülmesi gereken bir sorun olarak ortaya çıkar.

İşyerinde psikolojik baskı, çalışanlar arasında veya işveren tarafından bir veya birden fazla çalışana karşı açık veya doğrudan, gizliden ya da dolaylı olabilir.

Hangi Durumlar Mobbing Olarak Değerlendirilir

İşyerinde her olumsuz durum mobbing olarak değerlendirilmez. Yönetici veya işveren tarafından söylenen olumsuz bir sözü, mobbing olarak değerlendirmek olası değildir.

Davranışları mobbing olarak değerlendirebilmek için bir ya da birkaç kişinin sizi yıldırmak, işten uzaklaştırmak amacıyla sürekli olarak benzer hareketleri yapması gereklidir.

İşyerinde mobbing örnekleri;

Sürekli ve sistematik olmak koşuluyla,

  • Mesleki yeterliliğin sorgulanması,
  • Kişiye güvenilmediğinin hissettirilmesi,
  • Kasten, verilen süre içinde bitirilemeyecek görevler verilmesi
  • Kişiden bilmesi gereken bilgilerin saklanması,
  • Kişinin görmezden gelinmesi, gruptan izole edilmesi
  • Yetkilerinin azaltılması,

gibi durumlar mobbing olarak kabul edilebilir.

Bunlar haricinde kişiyi aniden yetersizmiş gibi gösterme, kişiyi utandırma gibi eylemler de düzenli olması halinde mobbing olarak değerlendirilir.

Mobbing Karşısında Çalışanların Hakları Nelerdir?

İşyerinde düzenli psikolojik baskı karşısında çalışanların hukuki açıdan sahip olduğu haklar vardır. Bunlar;

  • İş sözleşmesini haklı nedene dayanarak sonlandırmak.
  • İş Kanunu Madde 5 uyarınca ayrımcılık tazminatı talep etmek.
  • Borçlar Kanunu ve Türk Medeni Kanunu’na göre tazminat talep etmek.
  • Mobbing yapan yönetici veya diğer kişilerden manevi tazminat talep etmek.

Mobbing’e uğradığını düşünen kişiler başta Alo 170 olmak üzere, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, TBMM, Anayasa Mahkemesi, (CİMER), Kamu Görevlileri Etik Kurulu, Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye İnsan Hakları Kurumu, İl, İlçe İnsan Hakları Kurulları’na başvurabilirler.

Mobbing Nasıl İspatlanır?

Çalışanların mobbing karşısındaki yasal haklarını kullanabilmesi içn mutlak suretle mobbing eyleminin kesinleşmesi gerekir. Bu durum elbette ki son derece zordur.

Mobbing karşısında yapılması gereken ilk şey delil toplamak olmalıdır. Mobbing, yapısı gereği sürekli ve sistematik olduğundan delil toplamak için çok fazla fırsat olacaktır.

Şahitler, maaş bordroları, kamera kayıtları, mailler, mesajlar, verilen işlerle ilgili belgeler delil olarak toplanabilir.

Delil toplarken mobbing uygulayan kişiye açık ve yazılı şekilde duruma itiraz ettiğiniz belirtilmelidir. Eğer mobbing yapan kişi diğer çalışanlardan biriyse mutlaka üst amire yazılı olarak durum bildirilmelidir.

Mobbing Aşamaları

Mobbing, tanımı gereği düzenli ve sistematik olarak gerçekleşen psikolojik baskıdır. Dolayısıyla zaman içinde gelişir ve bazı aşamalardan oluşur.

Bunlar;

  1. Kritik bir olay, anlaşmazlık,
  2. Mobbing dinamiklerinin harekete geçtiğini gösteren saldırgan eylemler ve psikolojik saldırılar.
  3. Yönetim yetersizliği veya eksikliği.
  4. Mobbing’e uğrayan kişileri “zor veya akıl hastası” olarak tanımlama,
  5. İşe son verilme, işten ayrılma.

Mobbing’in Etkileri Nelerdir

Mobbing, insanın mesleki bütünlük ve benlik duygusunu zedeleyerek maruz kalan kişinin kendine güven duygusunu yitirmesine ve toplumdan soyutlanmasına neden olur.

Kişiler üzerinde paranoya veya kafa karışıklığına neden olur.

Günlük hayatta huzursuzluk, korku, utanç, öfke ve endişe duygularını yoğun bir şekilde yaşar.

Ayrıca yoğun olarak işyerinde gerçekleşen ağlama nöbetleri, günlük yaşamda uyku bozuklukları, depresyon, yüksek tansiyon, panik atak, kalp krizine kadar giden sağlık sorunları ve travma sonrası stres bozukluğu yaratabilir.

Bu içerik İsgnedir.com yazarı tarafından oluşturulmuştur. İsgnedir.com`un belirtmiş olduğu “İçerik Kullanım İzinleri”ne bağlı kalmak kaydıyla kullanabilirsiniz.

E-posta listesine abone olun
İş sağlığı ve güvenliği alanında gelişmeler, haberler ve bültenler e-posta adresinize gelsin.
İstediğiniz zaman listeden çıkabilirsiniz.
Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Size daha iyi hizmet sunmak için "çerezleri" kullanıyoruz. Sitemizi kullanarak çerezlere izin verdiğini kabul etmiş sayılıyorsunuz. TamamDaha Fazla Bilgi